[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو نشریه و مقالات::
برای نویسندگان::
ثبت نام و اشتراک::
برای داوران::
اسامی داوران ۱۴۰۰ به بعد::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
پذیرفته پاییز و زمستان ۱۴۰۱::
پذیرفته بهار و تابستان ۱۴۰۲::
پذیرفته پاییز و زمستان ۱۴۰۲::
پذیرفته بهار و تابستان ۱۴۰۳::
پذیرفته پاییز و زمستان ۱۴۰۳::
نمایه ها::
پیوندها::
مقالات آماده شماره 31::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
:: مقالات آماده شماره ۳۱ ::
 | تاریخ ارسال: 1401/9/10 | 
مقالات در این بخش به ترتیب و با شماره صفحات مجله درج شده است و پس از تکمیل همه مقالات این شماره ، در بخش شماره ۳۱ مجله قرار می گیرند
و پس از آن نسخه چاپی مجله منتشر خواهد شد. مقالات مندرج در این بخش قابل استناد به عنوان مقاله مندرج در شماره ۳۱ ( پاییز و زمستان ۱۴۰۱ ) هستند.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱                                      Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
صص ۵-۲۸ (مقاله پژوهشی)                                                       No. ۳۱,  Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳ 

۱- تحلیلی بر ترجمه و تفسیر بسمله در کشف الأسرار میبدی
انسیه رجبیپور میبدی[۱]، یحیی میرحسینی[۲]، کمال صحرائی اردکانی [۳]

(تاریخ دریافت مقاله: ۳/۳/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۲۷/۵/۱۴۰۱)
در سنت ترجمه قرآن کریم، هر مترجم در برگردان بسمله از یک عبارت ثابت و کلیشه‌ای استفاده کرده است. از سوی دیگر مفسران شیعه و اهل سنت در اکثر قریب به اتفاق تفاسیر، تنها در بسمله سوره حمد به شرح و تبیین این آیه مبادرت ورزیده‌، نیازی ندیده‌اند ذیل بسمله دیگر سور چیزی ذکر کنند. در این میان از بین تفاسیر سنتی، لطائف الاشارات قشیری و کشف الاسرار میبدی استثناء هستند که ذیل هر بسمله، توضیحات منحصر به فردی ذکر کرده‌اند که با دیگر سور متفاوت است. افزون بر این، در نوبت اول کشف الاسرار که به ترجمه اختصاص دارد، چهار نوع برگردان مختلف آمده که بی‌همتاست. این نوشتار که به روش توصیفی تحلیلی سامان یافته، به دنبال پاسخ به چرایی عملکرد ناهمگون رشیدالدین میبدی در ترجمه و تفسیر است؛ پس از تحلیل ۱۱۳ ترجمه و ۱۱۲ تفسیر آیه تسمیت در کشف الاسرار، این نتیجه به دست آمد که گرچه برخی ترجمه‌ و تفسیرها با درون‌مایه سور در ارتباط است اما در اکثر موارد، با نوعی ذوق وجدانی مبتنی بر ادراکات درونی و اشراقی مواجهیم. در هر حال رفتار رشیدالدین میبدی نشانگر آن است که او هر بسمله را مخصوص به همان سوره می‌دانسته است؛ دیدگاهی که به شیعه امامیه بسیار نزدیک است.
کلید واژه‌ها: بسمله، آیه تسمیت، ترجمه، تفسیر، تأویل، کشف الاسرار، رشیدالدین میبدی.
۱ . کارشناس ارشد رشته علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران؛               ragabipoor۱۴۰۰gmail.com
۲. دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران (نویسنده مسئول)؛
Mirhoseinimeybod.ac.ir
۳. استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران؛            Sahraeimeybod.ac.ir
 (دریافت اصل مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۲۹-۶۲ (مقاله پژوهشی)
 
Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith

No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳ 






۲-ریشه‌یابی فرقه‌شناختی و تطورسنجی روایات مجازات شیخین پس از ظهور در متون روایی شیعی
مهدیه پاکروان[۱]،‌ علیمحمد ولوی[۲]، نصرت نیلساز[۳]
(تاریخ دریافت مقاله: ۸/۷/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۲۶/۷/۱۴۰۱)
چکیده
نُه روایت در بحارالانوار به مجازات و سوزاندن شیخین به‌ دست قائم اشاره دارد. مساله این پژوهش تاریخ‌گذاری و ریشه‌یابی فرقه‌شناختی این روایات و نیز تطورسنجی آن‌هاست. بررسی منابع روایی فرق شیعی یعنی زیدیه، اسماعیلیه، نصیریه و دوازده ‌امامی نشان می‌دهد که ریشه این گفتمان به حلقه‌های غالیان قرن دوم به بعد می‌رسد و شرح و تفصیل آن توسط خصیبی پیشوای نصیریان صورت گرفته است. افکار غالیانه، جریان شعوبی‌گری و عرب‌ستیزی در شکل‌گیری و فربه‌شدن این گفتمان نقش بسزایی داشته و اصل تبّری از اصول کلامی امامی سبب راه یافتن این روایات به برخی منابع امامی شده است. در آثار متقدم امامیه این مجازات در قالب عباراتی موجز و مشابه فقط در انتهای دو روایت کمال‌الدین دیده می‌شود که تقطیع و تلخیصی است از آنچه پیش‌تر در میان غلات رواج داشته است. در إسناد هر دو روایاتِ صدوق نام متهمان به غلو به چشم می‌خورد. دلائل‌الامامه - کتابی غالیانه و مجهول‌المولف- نیز روایاتی در این موضوع دارد که متأثر از الهدایهالکبری است. بحارالانوار با تکرار چندباره روایات غلات و امامیه بسامد روایت را بالابرده است. تکرار این روایات در منابع اخباریان قرن یازده و بعد از آن این موضوع را در منظومه فکری امامیه برجسته کرده، حال‌آنکه ریشه این روایات به غلات و نصیری‌ها می‌رسد. این تحقیق با روش تحلیل محتوا با طی کردن گام‌هایی چون جمع‌آوری داده‌ها، مقوله‌یابی و کدگذاری روایات، مقایسه کمّی و کیفی آن‌ها و بررسی إسناد-متن روایات نتایج خود را ارائه داده است.
کلید واژه‌ها: فرق شیعه، غلات، مجازات شیخین، مهدی%، خصیبی، نصیریه.
 
۱. دانشجوی دکترای تاریخ اسلام، دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران؛                          m.pakravanalzahra.ac.ir
۲. استاد گروه تاریخ، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران (نویسنده مسئول)؛                        a.valavialzahra.ac.ir
۳. دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران؛                        nilsazmodares.ac.ir

(دریافت اصل مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۶۳-۸۵ (مقاله پژوهشی)
 
Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith

No. ۳۱,  Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳






۳-ارزیابی روایات ناپوشیدگی پیامبر اکرم  $ پیش از بعثت
حسین محمدی[۱]، ابراهیم ابراهیمی[۲]، علیرضا طبیبی[۳]، علی حسن‌بیگی[۴]

(تاریخ دریافت مقاله: ۱۴/۷/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۲۸/۷/۱۴۰۱)
در برخی کتب حدیثی و تاریخی اهل سنت روایتها و گزارشهایی وجود دارد که برابر با آنها، پیامبر اکرم$ پیش از بعثت، جامه از تن درآورده و مکشوف العوره شده و براساس یک ندای غیبی از این کار باز داشته شده است. دو دسته از این گزارش ها مربوط به کودکی پیامبر$ و یک دسته مربوط به نوجوانی پیامبر و یک دسته نیز مربوط به جوانی اوست که از جهت سند و متن قابل نقد و بررسی هستند. با وجود اهمیت این موضوع تاکنون هیچ‌گونه پژوهش مستقلی در این زمینه، سامان نیافته است. در نقد سندی، مشخص گردید که اسناد روایات ناپوشیدگی پیامبر$ پیش از بعثت مرسل و ضعیف هستند و در نقد متنی نیز، روایات مورد بحث با آیات قرآن، سنت و عقل ناسازگار است و دچار اضطراب نیز هست. در نهایت خاستگاه این گزارش‌ها بررسی شده و روشن گردید که این روایات را بنی امیه برای تخریب چهره پیامبر$ ساختهاند.
کلید واژه‌ها: روایات ناپوشیدگی پیامبر$، نقد سندی، نقد متنی، اضطراب روایات، امویان، حجاب، علل حدیث.

۱. دانشجوی دکتری، دانشکده الهیات، دانشگاه اراک، اراک، ایران (نویسنده مسئول)؛                  m۶۷hossyahoo.com
۲. استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران؛                             ebrahimi۹۷۸atu.ac.ir
۳. دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک، اراک، ایران؛                                           a-tabibiaraku.ac.ir
۴.دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک، اراک، ایران؛                                      a-hasanbagiaraku.ac.ir
(دریافت اصل مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۶۵-۹۷ (مقاله پژوهشی)
 

Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱,  Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۴-واکاوی سبب نزول سوره عادیات در پرتو مباحث تاریخی و قرائن تفسیری
محمدحسن زاهدی توچائی[۱]، محمود قاسم‌زاده خشکرودی[۲]
(تاریخ دریافت مقاله: ۱۰/۸/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۱۹/۸/۱۴۰۱)
در ارتباط با نزول سوره عادیات سبب نزول‌های متعددی نقل شده است که علاوه بر حوزه تفسیر در مباحث کلامی و تاریخی نیز اثر گذار است. علی‌رغم تحقیقات متعددی که در این زمینه انجام گرفته است اما استفاده بیشتر از مباحث تاریخی و قرائن مرتبط در رابطه با سبب نزول‌های این سوره همچنان مورد نیاز است. تحقیق حاضر با هدف بررسی بخشی از نقل‌های سبب نزول آیات آغازین این سوره درصدد است تا آن دسته از نقل‌هایی که با استعمال الفاظی صریح سبب نزول این آیات را مشخص می‌کند، با بهره‌گیری بیشتر از مباحث تاریخی مورد بررسی قرار دهد. مباحث تاریخی گویای آن است که برخی از نقل‌ها همچون نزول سوره عادیات برای جنگ بدر و یا برخی سریه‌های گسیل داشته شده به سوی بنی کنانه، مشتمل بر نکاتی است که با سیاق سوره سازگاری نداشته و نمی‌تواند به عنوان سبب نزول پذیرفته شود. همچنین برخی از نقل‌های ناظر به برخی شخصیت‌ها مانند نزول سوره عادیات در خصوص سریه‌ای به فرماندهی مسیب بن عمرو و منذر بن عمرو  در راستای گزارش‌های تاریخی رسیده پیرامون آن اشخاص نمی‌باشد. در این بین تنها برخی از نقل‌ها مثل روایت نقل شده از امام صادق %، روایت ابوذر، گزارش شیخ مفید و گزارش ابن شهر آشوب در مورد نزول سوره عادیات در شأن علی %، به جهت سازگاری با مباحث تاریخی مورد پذیرش قرار گرفته و تحلیل تاریخی می‌تواند محدوده زمانی نزول آیات آغازین این سوره را بر اساس برخی از این نقل‌ها تا حدودی مشخص نماید.
کلید واژه‌ها: سبب نزول، علی %، منذر بن عمرو، بنی کنانه، بنی سلیم، خثعم، سوره العادیات.
[۱]. استادیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان، رشت، ایران (نویسنده مسئول)؛
mhzahediGuilan.ac.ir
[۲]. دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، تهران، ایران؛                      mahmoudghkhgmail.com

(دریافت اصل مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۹۹-۱۲۳ (مقاله پژوهشی)
 


Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۵-ارزیابی میزان همسویی و مطابقت مبانی قرآن­شناختی ابن­ عباس و اهل‌بیت %
الهام زرین کلاه[۱]

(تاریخ دریافت مقاله: ۹/۸/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۷/۹/۱۴۰۱)
عبدالله بن­عباس صحابی برجسته پیامبر $ و شاگرد حضرت علی% است. با توجه به تصریح خود او به علم­آموزی به­ویژه أخذ تفسیر از حضرت علی% و اهمیت آرای وی در شناخت قرآن، به نظر می­رسد که مطابقت قابل توجهی میان دیدگاه­های وی و ائمه% بویژه امام علی% در مبانی قرآن­شناختی باشد. این مقاله با به­کارگیری روش کتابخانه­ای، تجزیه و تحلیل متن، ضمن استخراج آن مبانی در روایات وی، به بررسی میزان مطابقت آن با مبانی­ قرآن‌شناختی اهل‌بیت% پرداخته و به این نتیجه دست یافته که وی همچون ائمه % معتقد به جمع میان نزول دفعی و تدریجی، قابل فهم­بودن الفاظ قرآن، عصری­بودن فهم آن، تأویل­پذیری و ذوبطون­بودن آن است. اعتقاد به وجود واژگان معرب و لهجه­های غیرحجازی در قرآن، معناداربودن حروف مقطعه، نسخ برخی آیات از دیگر مبانی قرآن­شناختی وی مطابق با اهل بیت% است.
کلید واژه‌ها: قرآن، مبانی قرآن­شناختی، ابن­عباس، اهل بیت%، مطابقت.
 
[۱]. استادیار گروه علوم قرآن و حدیث مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران؛                ezarinkolaheghlid.ac.ir
(دریافت اصل مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۱۲۵-۱۴۶ (مقاله پژوهشی)
 

Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۶-ریشه ­یابی تفسیر ابن‌سینا از آیه نور در تفاسیر صحابه و تابعین و بررسی اثرگذاری آن بر تفاسیر بعدی
محمد میری[۱]، علی سفیدیان[۲]
(تاریخ دریافت مقاله: ۲۰/۸/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۱۴/۹/۱۴۰۱)
این پژوهش به بررسی تفسیر سینوی آیه نور، نه به روش فلسفی و با زبان فیلسوفان بلکه با استناد به تفاسیر صحابه و تابعان و با بهره‌گیری از مبانی تفسیر اجتهادی برخاسته­ است. بسیاری از صحابه و تابعان در اقدامی هماهنگ، هم­سو با برخی قرائات، تفسیری انفسی از آیه نور ارائه داده­ و سخن از ایمان و مراتب آن در تفسیر خود به میان آورده­اند. ابن‌سینا نیز تفسیری انفسی از آیه نور ارائه داده و با بهره­گیری از ادبیات فلسفی، سخن از عقل انسانی و مراتب آن به میان آورده است. ازآنجاکه «عقل» در یک اصطلاح فلسفی، معادل «ایمان» در عرف شریعت است، می­توان تفسیر سینوی از آیه نور را بازسازی­شده تفاسیر صحابه و تابعان و کاملاً هم­سو با محتوای آن تفاسیر دانست. از سوی دیگر، ویژگی­ها و امتیازات این تفسیر ابن‌سینا موجب شد تا پس از وی توسط بسیاری از مفسران و حکما مورد تکرار و تأکید قرار گیرد و حتی برخی مفسران، با الهام­گیری از روش و محتوای تفسیر سینوی آیه نور، به تفسیر برخی دیگر از آیات قرآن بپردازند. هرکدام از موارد پیش­گفته، می­تواند گواهی بر درستی تفسیر بوعلی از آیه نور باشد.
کلید واژه‌ها: آیه نور، ابن‌سینا، تفسیر فلسفی، تفسیر صحابه، تفسیر تابعان.
 
[۱]. استادیار دانشکده معارف دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)                              m.miri۵۷ut.ac.ir
[۲]. استادیار گروه معارف اسلامی امام حسین(ع)، تهران، ایران؛                                  S.ali۴۵۷۹۱۲۳gmail.com
(دریافت مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۱۴۷-۱۷۱ (مقاله پژوهشی)
 


Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۷-نقد و بررسی روش مواجهه قسطر در ارزیابی روایات اسلامی با تکیه بر روایت کوتاه کردن ناخنها
حسین ستار[۱]، خدیجه زینی‌وندنژاد[۲]، محدثه همتیان نجف‌آبادی[۳](تاریخ دریافت مقاله: ۲۲/۸/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۱۷/۹/۱۴۰۱)
مناخیم.ی.قسطراز مستشرقان یهودی است که در آثار خود به بررسی روایات و متون تاریخی اعم از جاهلیت و اسلام پرداخته است؛ از بررسی یک کتاب تاریخی مانند انساب الاشراف بلاذری گرفته تا یک موضوع تاریخی از سیره و اقوام عرب مانند بنی‌قریظه و تا بررسی یک شخصیت مسلمان مانند حضرت خدیجه(س). او حتی در مواردی به ارزیابی موردی حدیث پرداخته است. قسطر در مقاله‌ای با عنوان «ناخن‌های خود را کوتاه کنید» ضمن بررسی مصدر آن، چرایی اهمیت آن را با همپوشانی روایات دیگر مورد بحث قرار داده است. او در ادامه مقاله بحث دیگری را به گونه‌ای استطرادی در مورد وجوب یا استحباب سنت کوتاه نمودن ناخن‌ها - براساس مصادر اهل‌سنت- پیش برده تا روند مسیر نتیجه‌گیری مقاله مبنی بر فطری بودن این سنت از زمان حضرت ابراهی% را در سرشیبی اتمام قرار دهد. با توجه به اینکه این مقاله وی با اعتقاد مسلمانان مبنی بر اهمیت سند و وثاقت آن و نبوت پیامبراکرم$ در تعارض است، لزوم نقد آن را بایسته می‌سازد. بررسی تحلیلی- توصیفی نوشتار قسطر، بر دو محور مصدر و متن روایات، نشانگر آن است که فطری تلقی نمودن سنت ناخن کوتاه نمودن از زمان حضرت ابراهیم% مورد نقد جدی است؛ گویا اینکه نویسنده مقاله به دنبال ارائه یک پژوهش موضوعی با استفاده از روایات راجع به ابعاد بهداشتی فقهی سنت کوتاه نمودن ناخن‌ها است و از رسالت اصلی مقاله یعنی بحث راجع به روایت«ناخن‌های خود را کوتاه کنید» در مسیر دیگری قرار گرفته است.
کلید واژه‌ها: مناخیم.ی.قسطر، قضوااظافیرکم، سهوالنبی، فترت وحی، فطرت، حضرت ابراهیم%
 
[۱]. استادیار علوم قرآن و حدیث گروه زبان‌های خارجه دانشگاه کاشان، کاشان، ایران؛          sattarkashanu.ac.ir
[۲]. دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، کاشان، ایران، (نویسنده مسئول)؛zeinivand.khadijeyahoo.com
[۳]. دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآنی،                                                   mh.hematianyahoo.com 
(دریافت مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۱۷۳-۱۹۵ (مقاله پژوهشی)
 

Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۸-شبکه روابط در ملکوت با تاکید بر دیدگاه علامه طباطبایی در تفسیر المیزان
عبدالحمید واسطی[۱]
(تاریخ دریافت مقاله: ۸/۹/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۲۴/۹/۱۴۰۱)
حضور پُررنگ انواع مختلفی از تعابیر و اشاره‌ها به «ملکوت» در قرآن کریم، نشان‌دهندۀ اهمیت توجه کردنِ انسان‌ها به این عوالم و خصوصیات آنهاست؛ هم‌چنین اشاره به احدیّت، عرش و کرسی، ام‌الکتاب و کتاب مبین، خزائن و لوح محفوظ، محو و اثبات و قدَر، مشیّت و قضاء و غیره با ذکر صفات مختلف، نشان از تفاوت آنها و کارکردهای آنها دارد؛ در این مقاله تلاش شده است تا براساس تفسیر آیات مرتبط با این موارد  و مبتنی بر تفسیر المیزان، پس از تجمیع و تحلیل هر کدام از تعابیر به‌کار رفته در مورد ملکوت الهی، به کشف روابط میان آنهاپرداخته شود. نتایج به‌دست آمده از این تحلیل‌ها نشان می‌دهد که عالم ملکوت الهی از ذات بینهایت آغاز شده و به مرتبۀ احدیت تنازل می‌کند و سپس علم الهی تجلی می‌نماید، سپس مشیّت الهی ظهور پیدا می‌کند، سپس امر، سپس قدَر و در نهایت قضاء الهی. هم‌چنین امر الهی ابتدا خزائن را ایجاد می‌کند سپس به امّ‌الکتاب و کتاب مکنون تنازل می‌نماید، سپس به لوح محفوظ، سپس کتاب مبین، سپس امام مبین، سپس مفاتح‌الغیب، سپس عرش و در نهایت به کرسی رسیده و از آنجا در عالم خلق جاری می‌شود. تحلیل این مراتب می‌تواند در دانش‌های مختلف علوم انسانی برای دست‌یابی به زیرساخت‌های بنیادین تفکر، احساس و رفتار فرد و جامعه و نحوه ارتباط آنها با یکدیگر مورد استفاده قرار گیرد.
کلید واژه‌ها: هستی‌شناسی، ملکوت‌شناسی، شبکه روابط، تفسیر المیزان، علامه طباطبایی
 
[۱]. استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران؛                                         hvasetiyahoo.com
(دریافت مقاله)
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پژوهشنامۀ قرآن و حدیث
شمارۀ ۳۱، پاییز و زمستان ۱۴۰۱
صص ۱۹۷-۲۲۳ (مقاله پژوهشی)
 


Pazhouhesh Name-ye Quran Va Hadith
No. ۳۱, Autumn & Winter ۲۰۲۲/ ۲۰۲۳







۹-ارزیابی تطبیقی مبنای تفسیری تحریف ­ناپذیری قرآن­ کریم از منظر علامه ­طباطبایی و آیت‌­الله­ جوادی ­آملی
سیدرضا مؤدب[۱]، جواد جمشیدی حسن آبادی[۲]

(تاریخ دریافت مقاله: ۱۲/۸/۱۴۰۱ـ تاریخ پذیرش مقاله: ۲۶/۹/۱۴۰۱)
مصونیت­ قرآن از تحریف از مهم­­­ترین مبانی تفسیری اغلب مفسران (از جمله علامه­­طباطبایی و آیت­الله ‌جوادی ­آملی) است. علامه­طباطبایی مبنای تفسیری عدم تحریف قرآن را، در هفت بخش به تفصیل تبیین نموده است که عبارت است از: همانندی قرآن ­کنونی با قرآن عصر رسول­الله$، معتبر دانستن روایات عدم تحریف قرآن­، نقد دلایل معتقدان به تحریف قرآن، تحلیل جمع قرآن در عصر ابوبکر، تحلیل توحید مصاحف در دوره عثمان، تحلیل جمع قرآن بین­الدفتین در زمان صحابه و نقد و بررسی روایات موهم به تحریف. در مقابل آیت­­الله­جوادی­آملی در تبیین این مبنای تفسیری، بر اموری چون دلایل عقلی، دلایل نقلی، تواتر قرآن، شهادت تاریخ، هماهنگی قرآن با عترت، شهرت محققه به گواهی علمای فریقین تاکید دارد. مقایسه مبانی دو مفسر، نشان می­دهد که در اصل مصونیت قرآن­­کریم از تحریف هر دو با یکدیگر اشتراک­­نظر دارند و این از مبانی مشترک صدوری، دو مفسر در تفسیر قرآن­­ است اما در مقابل در تبیین جزییات موضوع، با یکدیگر اختلاف­­نظرهایی دارند که واکاوی این اشتراکات و اختلافات، نشان­دهنده­ی یک نوآوری در دیدگاه­های آیت­الله­جوادی­آملی است. در این مقاله، با روش توصیفی- تحلیلی و به­صورت تطبیقی به دیدگاه دو مفسر یاد شده در خصوص مبنای تحریف­­‌ناپذیری پرداخته شده­ است. نتیجه آن که از جمله مبانی حضرت آیت­­­الله­­­جوادی­­آملی آن است که، ایشان ترتیب آیات درون سوره­ها و ترتیب سوره­ها را توقیفی می­داند و جمع و تدوین مصحف­شریف را به زمان حیات رسول­الله$ نسبت می­دهد، در­حالی‌که حضرت علامه­ طباطبایی جمع و تدوین قرآن به­صورت کامل را در زمان حیات پیامبر$ نمی­داند و معتقد به اجتهادی بودن ترتیب سوره­هاست. همین موضوع، ریشه­ اختلاف دیدگاه دو مفسر در تبیین مصونیت قرآن از تحریف است، که به نظر می­رسد، سخن آیت­الله­جوادی­آملی صحیح­تر باشد. همچنین آیت­الله­جوادی­ آملی، استدلال علامه­­­طباطبایی را در اثبات تحریف­ناپذیری قرآن، مستلزم دوری رقیق دانسته و به نقد سخن ایشان پرداخته است، که به نظر می رسد ملاحظه دقیقی است.
کلید واژه‌ها: مبانی تفسیری، تحریف، علامه ­طباطبایی، آیت­ الله ­جوادی­ آملی، المیزان، تسنیم، ارزیابی تطبیقی.
 
[۱]. استاد گروه ­علوم­ قرآن ­و حدیث ­دانشگاه ­قم، قم، ایران، (نویسنده مسئول)؛                            rezamoaddab.ir
[۲]. دانشجوی­ دکتری تفسیر­ تطبیقی ­دانشگاه­ قم، قم، ایران؛                                  javadjamshidi۶۶yahoo.com
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
۱۰-
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
۱۱-
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
۱۲-
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
۱۳-
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
۱۴-
دفعات مشاهده: 228 بار   |   دفعات چاپ: 7 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
::
مجله پژوهش نامه قرآن و حدیث pazhouhesh name-ye quran va hadith
Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 38 queries by YEKTAWEB 4540