Pazhouheshname Quran va Hadith

other کاوشی در علوم و ابزار‌های فقه الحدیثی سیّد مرتضی در کتاب الامالی An Inquiry into Seyyed Murtaḍā’s Sciences and Methodological Instruments of Ḥadīth Analytical Understanding in the Book Amālī تخصصي Special پژوهشي Research سیّد مرتضی، از برجسته‌ترین متفکران و فقیهان امامیه در قرون چهارم و پنجم هجری، در اثر گران‌سنگ خود غرر الفوائد و درر القلائد (الامالی)، به تحلیل و تأویل آیات و روایات دشوار و مورد اختلاف پرداخته است. ویژگی شاخص این اثر، تلفیق روشمند عقل و نقل و به‌کارگیری مجموعه‌ای متنوع از ابزارهای فقه‌الحدیثی در مواجهه با متون حدیثی است. از آنجا که بخش قابل‌توجهی از روایات این کتاب از نوع «خبر واحد» بوده و همواره محل مناقشه میان عالمان بوده‌اند، بررسی علوم و ابزار‌های فقه الحدیثی سیّد مرتضی در تحلیل این روایات، ضرورتی علمی دارد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به واکاوی ابزارهای فقه‌الحدیثی وی در الامالی پرداخته و نشان می‌دهد که او با تسلطی ژرف، از ابزارهایی چون علم درایه الحدیث، کاربست علم و قواعد اصولی، استفاده از احکام شرعی, استفاده از آرای مفسران، استفاده از یافته‌های قطعی علوم تجربی، استفاده و بهره‌گیری از عقل سلیم، استفاده و بهره‌گیری از علوم قرآنی (وجوه و نظایر) و استفاده از علوم بلاغی (علاقات)  بهره برده است؛ یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که سیّد مرتضی با نگاهی نوآورانه، در توسعه روش‌شناسی فقه‌الحدیث در سنت امامیه، نقش مهمی ایفا کرده است. Seyyed Murtaḍā, one of the most prominent Imāmī scholars and jurists of the fourth and fifth centuries AH, undertook a sophisticated analysis and interpretation of complex and contested Qur’anic verses and narrations in his magnum opus Ghurar al-Fawāʾid wa Durar al-Qalāʾid (commonly known as Amālī). The distinctive feature of this work lies in its systematic integration of reason and transmitted sources (ʿaql and naql), alongside the employment of a wide array of ḥadīth-analytical (fiqh al-ḥadīth) tools in engaging with transmitted texts. Given that a significant portion of the narrations in Amālī are khabar al-wāḥid (solitary reports)—often subjects of scholarly contention—examining Seyyed Murtaḍā’s ḥadīth-analytical sciences and methods in dealing with these narrations constitutes an important scholarly endeavor. Adopting a descriptive–analytical approach, this study explores the ḥadīth-analytical instruments utilized by Seyyed Murtaḍā in Amālī and demonstrates that he employed a wide range of disciplines with remarkable precision, including: ʿIlm al-Dirāyah (science of ḥadīth methodology), uṣūl al-fiqh (principles of jurisprudence), application of legal rulings, consultation of exegetical opinions, reliance on established empirical findings, use of sound reason, and integration of Qur’anic sciences (wujūh wa-naẓāʾir) as well as rhetorical sciences (ʿalaqāt and relational structures). The findings indicate that Seyyed Murtaḍā, through his innovative and methodical approach, played a pivotal role in advancing the methodological foundations of fiqh al-ḥadīth within the Imāmī scholarly tradition. الامالی, غریب الحدیث, سیّد مرتضی, فقه الحدیث, قواعد اصولی, غرر الفوائد, علوم بلاغی. Amālī, Gharīb al-Ḥadīth, Seyyed Murtaḍā, Fiqh al-Ḥadīth, Principles of Jurisprudence, Ghurar al-Fawāʾid, Rhetorical Sciences. 187 216 http://pnmag.ir/browse.php?a_code=A-10-2-230&slc_lang=other&sid=1 Ali-Akbar Kalantari علی‌اکبر کلانتری aak1341@gmail.com 10031947532846005574 10031947532846005574 No Ali Thâmeni علی ثامنی sameni@shirazu.ac.ir 10031947532846005575 10031947532846005575 No Hasan Darvishi حسن درویشی hasandarvishi2110@gmail.com 10031947532846005576 10031947532846005576 Yes