در منابع شیعه و سنی روایتی با نقلهای متفاوت اما قدر مشترکی ثابت نقل شده است مبنی بر اینکه اگر دو گروه از مسلمانان با هم جنگ کنند هم قاتل و هم مقتول دوزخی هستند. این روایت گاه در قالب یک حکم کلی صادر شده و گاه سبب صدور داشته که از جملۀ این اسباب میتوان به توجیه عدم شرکت در جنگ جمل به استناد این حدیث اشاره کرد. از طرفی بهجهت دلالت ادعایی این روایت پیرامون عقوبت بهسبب نیت سوء، مکرراً در منابع تفسیری و اصولی مطرح شده و بهویژه در ضمن مباحث مربوط به تجری مورد استناد قرار گرفته است. سند نقلهای شیعی این روایت ضعیف است در حالیکه در نقلهای اهل سنت برخی اسناد فاقد اشکال و برخی به واسطۀ وجود راویان مجهول، ضعیف و حتی کذاب معتبر بهشمار نمیآیند. عدم موافقت این روایت با قرآن و واقعیتهای تاریخی دوران ظهور اسلام از مهمترین چالشهای محتوایی این روایت است. از طرفی استناد به این روایت در موضوع تجری با ایرادی اساسی وارد است؛ چه اینکه سلاح برداشتن و ارعاب و اقدام به مقاتله خود جرمی بزرگ است و عقوبت دارد و از اینرو نمیتوان آن را صرفاً نوعی تجری به حساب آورد. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با رویکردی انتقادی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای و استفاده از ابزار مصطلح الحدیثی و فقه الحدیثی در پی اعتبارسنجی سندی و محتوایی این روایت است.
Kohan Torabi M, Sadat Hashemi Z. An Evaluation of the Chain of Transmission and Content of the Ḥadīth Al‑Qātil wa al‑Maqtūl fī al‑Nār in Sunni and Shi‘i Sources. 3 2026; 19 (38) :31-48 URL: http://pnmag.ir/article-1-2303-fa.html
کهنترابی میثم، سادات هاشمی زهرا. اعتبارسنجی سندی و محتوایی روایات «القاتل و المقتول فی النار» در منابع فریقین. پژوهشنامه قرآن و حدیث. 1405; 19 (38) :31-48